انتخاب آگاهانه، افزایش سلامتی

علی نیک منش، کارشناس آزمایشگاه شیمی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان، در گفتگو با روابط عمومی معاونت غذا و دارو به مناسبت هفته تغذیه سالم با محوریت روغن ها و چربی های سالم در خصوص روغن های سرخ کردنی عنوان نمود: روغن‌هایی که برای سرخ کردن استفاده می‌شوند دارای ویژگی‌های خاصی هستند. مهمترین ویژگی این روغن‌ها نقطه دود بالا است که نشان می‌دهد روغن می تواند در دماهای بالا پایدار مانده و ترکیبات مضر تولید نکند. روغن‌های سرخ‌کردنی صنعتی، مانند روغن آفتابگردان تصفیه‌شده، روغن کانولا، و روغن‌های ترکیبی، برای این منظور طراحی شده‌اند و استفاده از روغن‌هایی با نقطه دود پایین، مانند روغن زیتون غیرفرابکر، برای سرخ‌کردن توصیه نمی‌شود زیرا در دمای بالا تجزیه می‌شوند و ترکیبات مضری تولید می‌کنند. همچنین، استفاده مکرر از روغن سرخ‌کرده می‌تواند باعث تجمع ترکیبات اکسیداتیو و سرطان‌زا شود، بنابراین، تعویض منظم روغن و سرخ کردن در دمای کنترل‌شده ضروری است.

نیک منش ضمن اشاره به باورهای های نادرست درخصوص روغن های خوراکی مبنی براین که همه روغن‌های گیاهی سالم هستند، افزود: روغن‌هایی مانند روغن پالم یا نارگیل اگرچه منشا گیاهی دارند، اما حاوی مقادیر زیادی چربی اشباع‌شده هستند که در صورت استفاده زیاد می‌توانند خطر بیماری‌های قلبی را افزایش دهند. از سوی دیگر، تصور اینکه روغن‌های حیوانی همیشه مضر هستند نیز اشتباه است. در واقع، کره و دنبه در صورت مصرف کم و به عنوان بخشی از رژیم غذایی سالم می‌توانند مفید باشند. آموزش صحیح و برچسب‌های تغذیه‌ای شفاف می‌توانند به اصلاح این باورها کمک کنند.

 کارشناس آزمایشگاه شیمی در پاسخ به این سوال که برچسب ها و نشانگر تغذیه ای روی بسته بندی روغن چه اطلاعات و آگاهی به مصرف کننده در باره محصول می دهند بیان کرد: برچسب ها و نشانگرهای تغذیه‌ای که بر روی بسته‌بندی روغن‌ها قرار دارند، ابزار بسیار مهمی برای آگاهی‌بخشی به مصرف‌کنندگان در انتخاب محصولات سالم هستند. این نشانگرها معمولاً شامل اطلاعات زیر می‌شوند:

1.میزان چربی اشباع: چربی‌های اشباع می‌توانند در صورت مصرف بیش از حد، سطح کلسترول بد (LDL) را افزایش داده و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را بیشتر کنند. نشانگرهای تغذیه‌ای به مصرف‌کننده امکان می‌دهند تا محصولاتی با درصد پایین‌تر چربی اشباع انتخاب کنند.

2.میزان چربی ترانس: چربی‌های ترانس که عمدتاً در روغن‌های هیدروژنه یافت می‌شوند، اثرات منفی زیادی بر سلامت قلب دارند. وجود نشانگرهایی که میزان این چربی‌ها را مشخص می‌کنند، به مصرف‌کننده کمک می‌کند تا روغن‌هایی با چربی ترانس نزدیک به صفر را انتخاب کند.

3.کالری: روغن‌ها منبع کالری بالایی هستند و این اطلاعات برای افرادی که نیاز به مدیریت وزن دارند یا رژیم غذایی خاصی را دنبال می‌کنند، بسیار مفید است.

4.نسبت اسیدهای چرب مفید: برخی نشانگرها اطلاعاتی درباره میزان اسیدهای چرب ضروری مانند امگا3 و امگا6 ارائه می‌دهند. این اطلاعات به مصرف‌کنندگان کمک می‌کند تا روغن‌هایی با ترکیب بهینه‌تر از نظر ارزش غذایی انتخاب کنند.

5.سایر ترکیبات: اطلاعاتی درباره ویتامین‌ها مانند ویتامین E و آنتی‌اکسیدان‌ها نیز ممکن است روی برچسب درج شود که می‌تواند برای انتخاب روغن‌های دارای ارزش افزوده، مفید باشد.

نیک منش در انتها افزود: مصرف‌کنندگان با استفاده از این اطلاعات می‌توانند مقایسه‌ای مؤثر بین محصولات انجام داده و روغنی را انتخاب کنند که بیشترین تطابق را با نیازهای تغذیه‌ای آن‌ها دارد، به عنوان مثال، افرادی که از بیماری قلبی رنج می‌برند می‌توانند روغن‌هایی با چربی اشباع پایین‌تر را انتخاب کنند، در حالی که ورزشکاران ممکن است به دنبال روغن‌های غنی از امگا3 باشند، برای بهره‌گیری بهینه از این نشانگرها، لازم است که مصرف‌کنندگان با نحوه خواندن و تفسیر این اطلاعات آشنا شوندو برنامه‌های آموزشی و تبلیغات آگاهی‌بخش می‌توانند نقش مهمی در افزایش درک عمومی از نشانگرهای تغذیه‌ای داشته باشند، در نهایت، دسترسی به این اطلاعات شفاف و علمی می‌تواند به ارتقای سلامت جامعه و کاهش بیماری‌های مرتبط با مصرف نادرست روغن کمک کند.