هشدار درباره تب «آمپولهای لاغری»؛ تیرزپاتاید را خودسرانه مصرف نکنید
در ماههای اخیر، افزایش توجه عمومی به داروهای موسوم به «آمپولهای لاغری» و استفاده از آنها برای کاهش وزن، به یکی از موضوعات مطرح در حوزه سلامت تبدیل شده است. در همین راستا، دکتر شروین امیرخانلو با تأکید بر ضرورت مصرف منطقی داروها، نسبت به استفاده خودسرانه از تیرزپاتاید و سایر داروهای مشابه بدون ارزیابی پزشکی هشدار داد و اظهار کرد: این داروها در صورت تجویز صحیح و برای بیماران واجد شرایط میتوانند اثربخش باشند، اما استفاده از آنها به عنوان راهکاری سریع برای کاهش وزن، بدون توجه به اصول درمانی، میتواند سلامت افراد را با خطر مواجه کند.
دکتر امیرخانلو در گفتگو با روابط عمومی معاونت غذا و دارو درباره علت افزایش استقبال عمومی از داروهای کاهش وزن و بهویژه تیرزپاتاید گفت: در سالهای اخیر، داروهای مؤثر بر مسیرهای متابولیک مانند داروهای مرتبط با گیرندههای GLP-1 و GIP به دلیل نتایج قابل توجه در کنترل بیماریهای متابولیک و کاهش وزن مورد توجه قرار گرفتهاند. با این حال، افزایش تقاضا برای این داروها نباید موجب شود که جایگاه علمی و درمانی آنها نادیده گرفته شود.
وی افزود: تیرزپاتاید یک داروی ساده برای کاهش اشتها یا ابزاری برای کاهش سریع وزن نیست، بلکه دارویی است که با اثرگذاری بر مسیرهای پیچیده تنظیم انرژی بدن، از جمله افزایش ترشح وابسته به گلوکز انسولین، کاهش ترشح گلوکاگون، افزایش احساس سیری و تغییر در عملکرد دستگاه گوارش، در بیماران مناسب میتواند به بهبود کنترل قند خون و کاهش وزن کمک کند.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا هر فردی میتواند برای کاهش وزن از این دارو استفاده کند، تصریح کرد: خیر. تصمیم برای شروع درمان با تیرزپاتاید باید بر اساس ارزیابی دقیق پزشکی انجام شود و عواملی مانند وضعیت وزن، بیماریهای همراه، سوابق پزشکی، داروهای مصرفی و شرایط اختصاصی هر بیمار در نظر گرفته شود. دکتر امیرخانلو تأکید کرد: این دارو جایگزین رژیم غذایی مناسب، فعالیت بدنی و اصلاح سبک زندگی نیست، بلکه در بیمارانی که بر اساس معیارهای علمی واجد شرایط درمان دارویی هستند، میتواند به عنوان بخشی از برنامه درمانی و در کنار سایر اقدامات مورد استفاده قرار گیرد.
وی درباره مصرف خودسرانه این داروها در فضای مجازی اظهار کرد: انتخاب دوز دارو بر اساس توصیههای غیرتخصصی، استفاده از تجربه افراد دیگر، خرید بدون نسخه یا افزایش سریع دوز برای دستیابی به کاهش وزن بیشتر، با اصول درمان منطقی دارویی همخوانی ندارد و میتواند پیامدهای نامطلوبی برای سلامت مصرفکننده داشته باشد
سرپرست مدیریت نظارت و ارزیابی مواد و فرآوردههای دارویی در خصوص عوارض احتمالی تیرزپاتاید گفت: مانند هر داروی دیگری، این دارو نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد. بر اساس گزارشهای ثبتشده عوارض ناخواسته مرتبط با مصرف تیرزپاتاید که به سازمان غذا و دارو اعلام شده است، مواردی مانند تهوع، استفراغ، اسهال، یبوست، درد شکم، سوءهاضمه، پانکراتیت، مشکلات صفراوی، واکنشهای حساسیتی و کاهش قند خون گزارش شده است. وی افزود: البته در ارزیابی ایمنی دارو باید میان مشاهده یک عارضه پس از مصرف دارو و اثبات رابطه قطعی علت و معلولی تفاوت قائل شد. هدف نظام پایش ایمنی دارو، شناسایی الگوهای مصرف، بررسی مشکلات احتمالی و افزایش آگاهی بیماران و جامعه پزشکی برای کاهش خطرات است.
وی با اشاره به اهمیت توجه به علائم هشدار گفت: عوارض گوارشی مانند تهوع، استفراغ، اسهال، یبوست و کاهش اشتها از عوارض شناختهشده این داروها هستند و احتمال بروز آنها ممکن است با افزایش دوز بیشتر شود؛ اما برخی علائم مانند استفراغهای مکرر، اسهال شدید و مداوم، ناتوانی در مصرف مایعات، علائم کمآبی، کاهش ادرار، درد شدید و مداوم شکم یا نشانههای حساسیت شدید مانند تورم صورت و زبان و تنگی نفس، نیازمند مراجعه و بررسی پزشکی فوری است. وی ادامه داد: کمآبی ناشی از عوارض گوارشی میتواند زمینه ایجاد اختلالات مهم در بدن را فراهم کند و درد شدید شکم نیز باید از نظر عوارضی مانند پانکراتیت مورد بررسی قرار گیر.
دکتر امیرخانلو درباره گروههایی که باید در مصرف این دارو احتیاط بیشتری داشته باشند، خاطرنشان کرد : افرادی که سابقه شخصی یا خانوادگی کارسینوم مدولاری تیروئید، سندرم MEN2، واکنشهای حساسیتی شدید، برخی بیماریهای گوارشی، سابقه پانکراتیت، بیماریهای صفراوی یا مصرف همزمان برخی داروهای کاهنده قند خون را دارند، باید پیش از شروع درمان حتماً تحت ارزیابی پزشکی قرار گیرند.
وی با تأکید بر اینکه نباید درباره تیرزپاتاید نگاه افراطی داشت، گفت: این دارو نه یک راهکار معجزهآسا برای کاهش وزن است و نه دارویی است که اثربخشی علمی آن نادیده گرفته شود. مطالعات علمی نشان دادهاند که تیرزپاتاید در بیماران مناسب میتواند اثربخشی قابل توجهی داشته باشد، اما دستیابی به نتیجه مطلوب نیازمند انتخاب صحیح بیمار، مدیریت عوارض، پایش درمان و همراهی بیمار است. دکتر امیرخانلو افزود: چاقی یک بیماری مزمن و چندعاملی است و کاهش وزن پایدار تنها با مصرف یک دارو حاصل نمیشود؛ بلکه اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب، فعالیت فیزیکی و پیگیری مستمر پزشکی بخش جداییناپذیر درمان هستند. همچنین پس از قطع درمان، در برخی بیماران امکان بازگشت بخشی از وزن کاهشیافته وجود دارد
دکتر امیرخانلو در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد: پیام اصلی درباره تیرزپاتاید، مخالفت با این دارو نیست، بلکه تأکید بر مصرف منطقی، علمی و ایمن آن است. داروهای جدید متابولیک ظرفیت بالایی برای کمک به بیماران دارند، اما نباید تحت تأثیر تبلیغات فضای مجازی، توصیه افراد غیرمتخصص یا با هدف کاهش وزن سریع و بدون ارزیابی پزشکی مورد استفاده قرار گیر.
وی در انتها خاطرنشان کرد: تصمیمگیری درمانی باید همواره بر اساس شواهد علمی، نیاز واقعی بیمار و حفظ ایمنی وی انجام شود و هیچ منفعت اقتصادی یا تبلیغاتی نباید بر سلامت مردم و اصول مصرف منطقی دارو مقدم شود.
