خوراکی های رنگارنگ زیر ذره‌بین آزمایشگاه؛ هشدار درباره مصرف رنگ‌های غیرمجاز
دکتر سید احمد حیدریه، مدیر آزمایشگاه‌های معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان، در گفت‌وگو با روابط عمومی این معاونت، با اشاره به اهمیت نظارت بر مواد اولیه و افزودنی‌های مورد استفاده در تهیه و تولید مواد غذایی، نسبت به استفاده از رنگ‌های مصنوعی و صنعتی در رستوران‌ها، فست‌فودها، کترینگ‌ها و سایر مراکز تهیه و عرضه غذا هشدار داد و گفت: استفاده از رنگ‌های مصنوعی و صنعتی در این مراکز مجاز نیست و در صورت استفاده، تخلف و تقلب غذایی محسوب می‌شود.
دکتر حیدریه اظهار کرد: مراکز تهیه و عرضه غذا باید در صورت نیاز به ایجاد رنگ در فرآورده‌های غذایی، از رنگ‌های طبیعی مجاز مانند زعفران و گلرنگ استفاده کنند و استفاده از رنگ‌های مصنوعی، حتی در صورتی که آن رنگ دارای مجوزهای مربوطه از مراجع ذی‌صلاح باشد، برای مصرف در این مراکز مجاز نیست.
وی با بیان اینکه مجاز بودن یک رنگ برای یک کاربرد مشخص، به معنای مجاز بودن استفاده از آن در تمام فرآیندهای تهیه و تولید غذا نیست، افزود: هر رنگ خوراکی دارای شرایط و حدود مصرف مشخصی است و استفاده از آن باید دقیقاً بر اساس نوع محصول غذایی، فرمولاسیون و استانداردهای مربوط به همان محصول انجام شود.
مدیر آزمایشگاه‌های معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان ادامه داد: در واحدهای صنعتی که استفاده از برخی رنگ‌های مصنوعی در فرآیند تولید محصولات مشخص مجاز است، میزان مصرف رنگ بر اساس استاندارد و فرمولاسیون محصول تعیین می‌شود و این فرآیند تحت نظارت مسئول فنی و کارشناسان صنایع غذایی انجام می‌گیرد؛ بنابراین نمی‌توان صرفاً با استناد به داشتن مجوز، پروانه یا نشان «سیب سلامت» یک رنگ، آن را در هر نوع ماده غذایی و در هر مرکزی مورد استفاده قرار داد.
دکتر حیدریه تصریح کرد: رنگ مصنوعی دارای دوز مصرف مشخص است و مقدار مجاز آن بر اساس نوع فرآورده غذایی و استاندارد مربوط به همان محصول تعیین می‌شود. به همین دلیل، استفاده از این رنگ‌ها در واحدهای صنعتی در چارچوب فرمولاسیون مشخص و با نظارت تخصصی انجام می‌شود و نمی‌توان این ضوابط را به رستوران یا آشپزخانه‌ای که اقدام به تهیه غذا برای مصرف‌کننده می‌کند، تعمیم داد.
وی افزود: در فرآیند تولید صنعتی، میزان استفاده از افزودنی‌ها از جمله رنگ، بر اساس فرمولاسیون و ضوابط فنی تعیین شده و رعایت این میزان تحت نظارت مسئول فنی و کارشناسان صنایع غذایی قرار دارد؛ اما در مراکز تهیه و عرضه غذا، استفاده از رنگ‌های مصنوعی در فرآیند طبخ و تهیه غذا مجاز نیست.
مدیر آزمایشگاه‌های معاونت غذا و دارو با اشاره به استمرار برنامه‌های نظارتی در این حوزه گفت: معاونت غذا و دارو به صورت ادواری و مستمر از مواد غذایی و فرآورده‌هایی که احتمال استفاده از رنگ مصنوعی در آن‌ها وجود دارد، نمونه‌برداری و پایش آزمایشگاهی انجام می‌دهد.
وی افزود: این نمونه‌برداری‌ها با توجه به نوع فرآورده و محل عرضه، شامل دو گروه اصلی است؛ گروه نخست، محصولات تولیدشده در کارخانه‌های صنایع غذایی هستند که استفاده از برخی رنگ‌های مصنوعی در آن‌ها، مطابق ضوابط و استانداردهای مربوط به محصول، مجاز است. در این موارد، نمونه‌ها از نظر نوع و میزان رنگ مورد بررسی قرار می‌گیرند تا مشخص شود رنگ مورد استفاده با الزامات تعیین‌شده مطابقت داشته و میزان آن از حدود مجاز استاندارد فراتر نرفته باشد.
دکتر حیدریه ادامه داد: گروه دوم شامل غذاخوری‌ها، رستوران‌ها، کترینگ‌ها، شیرینی‌فروشی‌ها، بستنی‌فروشی‌ها و سایر مراکز تهیه و عرضه غذا است که استفاده از رنگ‌های مصنوعی در تهیه محصولات آن‌ها مجاز نیست. در نمونه‌های برداشت‌شده از این مراکز، موضوع اصلی این است که مشخص شود آیا از رنگ مصنوعی استفاده شده است یا خیر؛ چراکه این مراکز به هیچ عنوان مجاز به استفاده از رنگ‌های مصنوعی نیستند.
وی تأکید کرد: بنابراین در مورد کارخانه‌ها، میزان و انطباق رنگ با استاندارد محصول مورد بررسی قرار می‌گیرد، اما در مراکز تهیه و عرضه غذا، اصل استفاده یا عدم استفاده از رنگ مصنوعی مورد توجه است؛ زیرا استفاده از این رنگ‌ها در این مراکز مجاز نیست.
وی با اشاره به نقش آزمایشگاه کنترل مواد غذایی در شناسایی این موارد اظهار کرد: نمونه‌های جمع‌آوری‌شده در چارچوب برنامه‌های پایش، پس از انتقال به آزمایشگاه کنترل مواد غذایی، تحت آزمون‌های لازم قرار می‌گیرند و نتایج به منظور بررسی انطباق فرآورده با ضوابط و استانداردهای مربوطه ارزیابی می‌شود.
وی در پایان گفت: استمرار نمونه‌برداری و پایش آزمایشگاهی در کنار نظارت میدانی، یکی از ابزارهای مهم معاونت غذا و دارو برای شناسایی تخلفات و تقلبات غذایی و صیانت از سلامت مصرف‌کنندگان است و این معاونت، نظارت بر وضعیت استفاده از رنگ‌های مصنوعی در فرآورده‌های غذایی را به صورت مستمر دنبال می‌کند.
