برچسبخوانی؛ گامی ساده برای انتخاب آگاهانهتر مواد غذایی
دکتر شهرام صبوری راد، مشاور اجرایی و مدیر نظارت و ارزیابی فرآوردههای خوراکی، آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان، در گفتوگو با روابط عمومی این معاونت درباره نشانگر رنگی تغذیهای یا همان «چراغ راهنمای تغذیهای» درجشده بر روی بستهبندی محصولات غذایی توضیح داد و گفت: این نشانگر یکی از ابزارهای ساده و قابل فهم برای انتقال اطلاعات مهم تغذیهای به مصرفکنندگان است و به مردم کمک میکند هنگام خرید، انتخاب آگاهانهتری داشته باشند.
دکتر صبوری راد با اشاره به اینکه سازمان غذا و دارو در راستای اهداف سلامتمحور وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نسبت به تدوین و توسعه نشانگر رنگی تغذیهای اقدام کرده است، اظهار کرد: این نشانگر با هدف افزایش آگاهی مردم و تسهیل فرآیند انتخاب محصولات غذایی طراحی شده و به مصرفکننده این امکان را میدهد که بدون نیاز به داشتن دانش تخصصی در حوزه تغذیه، در مدت کوتاهی وضعیت برخی شاخصهای مهم تغذیهای محصول را بررسی کند.
وی افزود: در نشانگر رنگی تغذیهای، پنج شاخص شامل انرژی، قند، چربی کل، نمک و اسیدهای چرب ترانس درج میشود و برای نمایش میزان هر یک از این شاخصها از سه رنگ سبز، نارنجی و قرمز استفاده میشود.
مدیر نظارت و ارزیابی فرآوردههای خوراکی، آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی معاونت غذا و دارو با بیان اینکه رنگهای درجشده در چراغ راهنمای تغذیهای نباید بهعنوان برچسب «سالم» یا «ناسالم» بودن یک محصول تفسیر شوند، تصریح کرد: سبز نشاندهنده مقدار کم، نارنجی نشاندهنده مقدار متوسط و قرمز نشاندهنده مقدار زیاد آن شاخص تغذیهای است.
وی ادامه داد: برای مثال، اگر شاخص نمک یک محصول به رنگ قرمز درج شده باشد، این موضوع به معنای غیرمجاز یا غیربهداشتی بودن محصول نیست، بلکه نشان میدهد میزان نمک آن نسبتاً بالاست و مصرفکننده باید هنگام انتخاب و مصرف آن توجه بیشتری به مقدار و دفعات مصرف داشته باشد.
دکتر صبوری راد خاطرنشان کرد: این موضوع برای افرادی که به دلایل مختلف نیاز دارند دریافت قند، نمک یا چربی خود را کنترل کنند اهمیت بیشتری دارد و این افراد میتوانند با مقایسه نشانگرهای تغذیهای محصولات مشابه، انتخاب مناسبتری داشته باشند.
وی در پاسخ به این پرسش که چرا ممکن است محصولی دارای مجوز بهداشتی و نشان «سیب سلامت» باشد اما یک یا چند شاخص آن در چراغ راهنمای تغذیهای قرمز باشد، گفت: مجاز بودن یک فرآورده غذایی و وضعیت شاخصهای تغذیهای آن دو موضوع متفاوت است.
مدیر نظارت و ارزیابی فرآوردههای خوراکی، آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی معاونت غذا و دارو افزود: یک محصول برای تولید و عرضه باید الزامات و ضوابط تعیینشده در زمینه مواد اولیه، شرایط تولید، ایمنی، بهداشت، ترکیبات، بستهبندی و برچسبگذاری را رعایت کند؛ در حالی که نشانگر رنگی تغذیهای اطلاعات مشخصی درباره میزان انرژی، قند، چربی، نمک و اسیدهای چرب ترانس موجود در مقدار تعیینشدهای از محصول در اختیار مصرفکننده قرار میدهد.
وی ادامه داد: ممکن است یک فرآورده غذایی کاملاً مجاز و تحت نظارت تولید شود، اما به دلیل ماهیت و ترکیبات آن، میزان قند یا چربی نسبتاً بالایی داشته باشد؛ در چنین شرایطی شاخص مربوطه میتواند قرمز باشد و این موضوع هیچ تعارضی با مجاز بودن محصول ندارد.
دکتر صبوری راد تأکید کرد: چراغ قرمز در نشانگر تغذیهای، بیشتر یک هشدار برای مدیریت مصرف است، نه علامتی برای غیرمجاز یا غیربهداشتی بودن محصول. هدف از درج این نشانگر آن است که اطلاعات بیشتری در اختیار مصرفکننده قرار گیرد تا بتواند متناسب با شرایط جسمانی، نیازهای تغذیهای و الگوی غذایی خود تصمیم مناسبتری بگیرد.
وی درباره نحوه بررسی اطلاعات درجشده در نشانگر رنگی تغذیهای نیز اظهار کرد: طرح برچسب محصولات غذایی در فرآیندهای مربوط به صدور یا بررسی مجوز، از سوی کارشناسان معاونت غذا و دارو از نظر انطباق با ضوابط برچسبگذاری مورد بررسی قرار میگیرد.
مدیر نظارت و ارزیابی فرآوردههای خوراکی، آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی بیان کرد: اطلاعات مربوط به انرژی، قند، چربی، نمک و اسیدهای چرب ترانس و همچنین نحوه تعیین رنگ شاخصها، بر اساس دستورالعملهای سازمان غذا و دارو بررسی میشود و محاسبات نشانگر رنگی نیز بر اساس ضوابط و نرمافزار مورد تأیید سازمان غذا و دارو انجام و کنترل میشود.
وی تصریح کرد: بنابراین رنگهای درجشده در چراغ راهنمای تغذیهای صرفاً بر اساس تشخیص یا سلیقه تولیدکننده انتخاب نمیشوند، بلکه دارای مبنای محاسباتی و ضوابط مشخص هستند و اطلاعات درجشده بر روی برچسب محصول نیز در فرآیندهای نظارتی مورد ارزیابی کارشناسی قرار میگیرد.
دکتر صبوری راد با توصیه به مردم برای تبدیل برچسبخوانی به یک عادت هنگام خرید مواد غذایی گفت: همانطور که مصرفکنندگان تاریخ تولید و انقضا، شرایط نگهداری و مشخصات محصول را بررسی میکنند، بهتر است چند ثانیه نیز برای مشاهده نشانگرهای تغذیهای اختصاص دهند.
وی افزود: یک راهنمای ساده برای خواندن این نشانگر آن است که سبز به معنای مقدار کم، نارنجی به معنای مقدار متوسط و قرمز به معنای مقدار زیاد آن شاخص است؛ بنابراین افراد میتوانند بهویژه هنگام انتخاب میان محصولات مشابه، این اطلاعات را در تصمیمگیری خود مورد توجه قرار دهند.
وی خاطرنشان کرد: برای نمونه، فردی که باید میزان مصرف نمک خود را محدود کند، میتواند هنگام انتخاب میان دو محصول مشابه به شاخص نمک توجه بیشتری داشته باشد و فردی که قصد کنترل دریافت قند یا چربی خود را دارد نیز میتواند از همین اطلاعات برای انتخاب مناسبتر استفاده کند.
مدیر نظارت و ارزیابی فرآوردههای خوراکی، آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد: هدف از نشانگر رنگی تغذیهای، تقسیم مواد غذایی به دو گروه «خوب» و «بد» یا ایجاد نگرانی در مصرفکننده نیست؛ بلکه هدف، افزایش آگاهی، اصلاح الگوی مصرف و کمک به انتخاب آگاهانهتر است.
دکتر صبوری راد در پایان خاطرنشان کرد: هرچه فرهنگ برچسبخوانی و سواد تغذیهای در جامعه افزایش پیدا کند، مصرفکنندگان میتوانند با شناخت بهتر ویژگیهای محصولات غذایی، نقش فعالتر و مؤثرتری در انتخاب مواد غذایی مناسب و حفظ و ارتقای سلامت خود و خانواده ایفا کنند.
